على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3907
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كننده و به حق بازگردنده . ج : هود . هائر ( h 'er ) ص . ع . بناى شكسته و ويران . هائع ( h 'e ' ) ص . ع . رجل هائع لائع : مرد بد دل ترسو و سست و ضعيف . و رجل جائع هائع : مرد سخت گرسنه حريص . و رصاص هائع : ارزيز گداخته روان . و ليل هائع : شب تاريك . هائعة ( h 'e'at ) ا . ع . آواز سخت و آوازى كه از وى بترسند . هائف ( h 'ef ) ص . ع . رجل هائف : مرد زود تشنه شونده و يا سخت تشنه . هائفة ( h 'efat ) ص . ع . ابل هائفة : شتران تشنه كه بسوى باد سموم دهان گشاده دارند . هائل ( h 'el ) ص . ع . ترساننده . و در مبالغه گويند : هول هائل : يعنى ترس بسيار . و رمل هايل : ريگ فرو ريخته . هايل ( h yel ) و هايله ( h yele ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هولناك و مخوف و مهيب و ترسناك و پر بيم . هائم ( h 'em ) ص . ع . رجل هائم : مرد سرگشته و سخت تشنه . ج : هيام . هاينه ( h yene ) پ . كلمه تأكيد يعنى هر آينه و ناچار و لاعلاج و لابد و بىشك و بىدغدغه و البته . هايهات ( h yah t ) و هايهان ( h yah n ) ع . ر . هيهات . هاىهاى ( h y - h y ) پ . كلمهء تأكيد يعنى زود زود و جلد جلد و بشتاب . هايهاى ( h ye - h y ) ا . پ . شور و غوغاى ماتمزدگان . هاىهوى ( h y - huy ) پ . كلمه تأكيد يعنى هاى هاى و زود زود و بتعجيل . هاىهوى ( h y - huy ) ا . پ . شور و غوغاى اهل طرب . هائينه ( h 'ine ) پ . كلمه تأكيد يعنى هاينه و هر آينه و البته . هب ( heb ) پ . بلغت زند و پازند : كلمهء امر يعنى بگذار . هب ( habb ) م . ع . هبت الريح هبا و هبوبا و هبيبا ( از باب نصر ) : وزيد آن باد . و هب فلان من نوم : بيدار شد فلان . و هب السائر من الانسان و الحيوان هبا و هبابا : بنشاط رفت و تيز و شتاب رفت خواه انسان باشد و يا حيوان . و هب الشئ هبا و هبة و هبة : بريد آن چيز را و قطع نمود . و هب السيف : درخشيد آن شمشير و روان شد در ضريبه . و كذلك الرمح . و هب فلان : مدتى غايب شد فلان . و هب فى الحرب : شكست خورد در جنك و فرار كرد . و هب الرجل يفعل كذا : شروع كرد آن مرد در كردن آن كار . و هببت بالتيس : خواندم آن تكه را براى گشنى . و من اين هببت : از كجا آمدى تو . و من اين هببت عنا ( از باب سمع ) : از كجا پنهان شدى از ما . و هب التيس هبابا و هبيبا و هبة ( از باب ضرب و نصر ) : بانك كرد آن تكه وقت گشنى و تيز شد . هبا ( hab ) ا . پ . مأخوذ از تازى - گرد و غبار كه از روزن در آفتاب پديد آيد و نغام . و حقير و ذليل و خوار و ناچيز . و هبا كردن : تباه كردن و نابود ساختن و ريز ريز كردن و ساييدن و بخار كردن . هباء ( hab ' ) ا . ع . گرد و غبار هوا كه از روزن در آفتاب پيدا آيد و بدود ماند و نغام . و غبار و ريزههاى خاك بلند رفته و پراكندهء بر زمين . و مردم كم عقل . ج : اهباء و اهبية . هباءة ( hab 'at ) ا . ع . زمينى مر غطفان را . و يوم الهباءة : روزى كه در آن روز جنگى در نزديكى ديوار مدينه واقع شد . هباب ( hab b ) ا . ع . گرد و غبار هوا كه از روزن در آفتاب پيدا آيد . هباب ( hab b ) م . ع . هب هبابا و هبيبا و هبة . ر . هبة . هباب ( hab b ) و ( heb b ) ا . ع . نشاط شتر در رفتن . هباب ( heb b ) ا . ع . بيدار شدن از خواب . و بنشاط رفتن هر روندهاى و تيز رفتن آن . هباب ( heb b ) م . ع . هب هبا و هبابا . ر . هب . هباب ( habb b ) ا . ع . بادى كه به سختى و شدت مىوزد . هبات ( heb t ) ع . ج . هبة . هبار ( habb r ) ص . ع . سيف هبار : شمشير بران . هبار ( habb r ) ا . ع . كس بسيار پشم . و از اعلام است . هباران ( habb r ne ) ا . ع . به صيغه تثنيه : نام دو ماه در ميان زمستان از ماههاى رومى يعنى كانون اول و كانون دويم . هبارك ( hob rek ) ص . ع . شاب هبارك : جوان تمام جوانى نيكو اندام . هبارية ( hob reyat ) ا . ع . آن چيزى از پرز پنبه كه مىپرد و همچنين از پشم و پر . هبارية ( hob riyyat ) ص . ع . ريح هبارية : باد گردناك غبارآلود . هباش ( habb c ) ص . ع . بسيار